25 oktober 2026
Theater Posa, Lelystad
Met zijn lezing over “Een Ja-zeggende levensstijl” had Henk Manschot, emeritus hoogleraar Ethiek van de Zorg aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht, voor ogen om een positieve lezing te verzorgen in een negatieve tijd. Hij liet zijn toehoorders kennismaken met de “Terra-sofie” van de filosoof Friedrich Nietsche (1844-1900). Zijn drijfveer hierbij was zijn gedachte dat de mens zichzelf op de hoogste troon gezet heeft en alles om hem heen (grondstoffen, bomen en struiken, dieren) in dienst gesteld heeft van zijn eigen geluk. De moderne mens is hierbij vergeten hoe waardevol en functioneel ecosystemen zijn. Naarmate de mens zich steeds verder ontwikkelde, verdween voor hem ook steeds meer het gevoel voor mysterie. Op deze manier is God meer en meer uit het zicht verdwenen. Intellectueel benoemen we dit als “God is dood”, maar daarbij laten we wel onbesproken welke leegte hierdoor is ontstaan. Zijn we inmiddels niet al ons houvast kwijt geraakt? Is dit verlies dan ook niet de bron van het huidige negatieve toekomstperpectief? Moeten we daarom niet een nieuwe horizon zien te vinden?
Henk Manschot signaleerde in de door een negatief toekomstperspectief gekleurde wereld om hem heen een positief getinte ‘tegenbeweging’, een ‘onderstroom’. Er zijn bijvoorbeeld steeds meer mensen die op het persoonlijke vlak aangeven niet alleen te kiezen voor werk, maar ook voor sociale contacten en waardevolle activiteiten. Op het collectieve vlak vinden er meer en meer initiatieven plaats die wijzen in een ‘groene richting’, bijvoorbeeld het aanleggen van voedselbossen en het bewust gebruikmaken van ‘groene energie’. En op het spirituele vlak is er een groeiende belangstelling voor levensvragen, waarbij terecht ook de zin van het sterven hardop benoemd wordt. Manschot, zelf 87, benoemde het sterven als een wezenlijk onderdeel van het leven; het leven zelf is het doorgeven van leven. Dan is het van belang om je als mens af te vragen hoe je wilt leven en welk leven je door wilt geven. De ruim 40 aanwezigen kregen hiervoor een paar handige quotes mee naar huis: ”Zoek de natuur, en de nodige energie zal je gegeven worden”. “Draag waar je kunt bij aan de onderstroom”. “Wees vastberaden in je idealisme”.
– Jan Kreuter
